Czym są normy emisji spalin EURO? Co powinniśmy o nich wiedzieć?

Normy emisji spalin EURO odgrywają kluczową rolę w określaniu, które samochody mogą obecnie jeździć po naszych drogach, a które nie. Jest to europejska norma, która określa, ile zanieczyszczeń samochód może emitować do powietrza. Limity te zostały wprowadzone przez Unię Europejską w latach 90. i od tego czasu są zaostrzane w celu zmniejszenia negatywnego wpływu transportu na środowisko i zdrowie ludzi. W tym artykule dowiesz się dokładnie, co oznaczają normy EURO, jak wpływają na Twój samochód, Twój portfel i przyszłość transportu.

Czym są normy emisji spalin?

Na początek warto wyjaśnić, co właściwie oznaczają normy emisji spalin i skąd się wzięły. Nie jest to czysto europejski wynalazek – idea redukcji zanieczyszczeń pochodzących z pojazdów silnikowych sięga znacznie dalej i stopniowo rozprzestrzeniła się na cały świat.

Normy emisji to zestaw wiążących zasad, które określają ilość zanieczyszczeń, jakie pojazd silnikowy może emitować do powietrza. Są to limity dla określonych niebezpiecznych substancji, które powstają podczas spalania benzyny, oleju napędowego lub innych paliw. Celem tych norm jest ochrona zdrowia ludzi, ograniczenie zanieczyszczenia powietrza i stopniowe zmniejszanie negatywnego wpływu transportu na środowisko.

Kalifornia była pierwszym stanem, który wprowadził normy emisji w 1968 roku. Wkrótce w jej ślady poszła Japonia, która wprowadziła własne limity na początku lat 70-tych. Stopniowo dołączyły do nich inne kraje, takie jak Kanada i Australia. W Europie pierwsze przepisy dotyczące emisji pojawiły się dopiero w 1971 r. pod nazwą ECE 15.

Czym są normy emisji spalin EURO?

Normy emisji EURO to przepisy obowiązujące w całej Unii Europejskiej, które określają , ile zanieczyszczeń samochód może emitować do powietrza. Dotyczą one głównie emisji tlenku węgla (CO), tlenków azotu (NOₓ), cząstek stałych (PM) i niespalonych węglowodorów (HC), które powstają podczas spalania paliwa.

Normy te zostały wprowadzone przez Unię Europejską na początku lat 90-tych. Były one stopniowo zaostrzane wraz z rozwojem technologii i wiedzy na temat szkodliwości poszczególnych zanieczyszczeń.

Jak normy emisji EURO działają w praktyce?

Normy emisji spalin obowiązują we wszystkich krajach UE, a ich spełnienie jest obowiązkowe dla wszystkich nowo wyprodukowanych pojazdów. Każdy nowy poziom nosi oznaczenie „EURO”, po którym następuje numer – na przykład Euro 4, Euro 5 lub Euro 6.

Pierwsza norma została wprowadzona w 1992 roku (Euro 1) i od tego czasu nowe, bardziej rygorystyczne limity pojawiają się mniej więcej co cztery do pięciu lat.

Początkowo koncentrowano się głównie na tlenku węgla, ale stopniowo uwzględniono inne niebezpieczne substancje, takie jak tlenki azotu lub cząstki stałe. Mają one znaczący wpływ na jakość powietrza, szczególnie w miastach. Rozwój technologii doprowadził na przykład do wprowadzenia filtrów cząstek stałych w samochodach z silnikiem Diesla (od normy Euro 4), a później także w silnikach benzynowych z bezpośrednim wtryskiem paliwa.

Uwaga na różne rodzaje etykiet

Ważne jest, aby nie mylić norm emisji dla samochodów osobowych z normami dla ciężarówek i autobusów. Obie grupy używają oznaczenia „EURO”, ale różnią się sposobem zapisu.

• Podczas gdy dla samochodów osobowych stosuje się wspólne cyfry arabskie (np. EURO 5),
• pojazdy ciężkie używają cyfr rzymskich (np. EURO V lub EURO VI).

Są to różne przepisy o różnych wymaganiach technicznych!

Tabela norm emisji EURO dla silników benzynowych (g/km)

Aby dać ci lepsze wyobrażenie, oto orientacyjna tabela limitów emisji dla samochodów z silnikami benzynowymi. Wartości są podane w gramach na kilometr (g/km) i służą do porównania rygorystyczności różnych norm.

Wartości te są mierzone podczas homologacji pojazdów i sprawdzane również podczas kontroli technicznych. W polskich miastach, które wprowadzają strefy niskiej emisji (Strefy Czystego Transportu), to właśnie spełnienie określonych norm emisji decyduje o tym, czy pojazd ma prawo wjazdu.

Rok	Norma	Tlenek węgla	Tlenki azotu	Cząstki stałe
1992	Euro 1	2,72
1996	Euro 2	2,20
2000	Euro 3	2,30	0,15
2005	Euro 4	1,00	0,08
2009	Euro 5	1,00	0,06	0,005
2014	Euro 6	1,00	0,06	0,0045

Tabela norm emisji EURO dla silników wysokoprężnych (g/km)

Poniżej znajduje się orientacyjna tabela limitów emisji dla samochodów osobowych z silnikiem wysokoprężnym. Wartości są podane w gramach na kilometr (g/km) i służą do porównania rygorystyczności różnych norm.

Podobnie jak w przypadku silników benzynowych, limity emisji dla silników wysokoprężnych są określone w jednolitych przepisach UE i obowiązują jednakowo we wszystkich państwach członkowskich, w tym w Polsce. W praktyce silniki wysokoprężne często odgrywają kluczową rolę w polskich strefach niskiej emisji (LEZ), ponieważ wytwarzają więcej cząstek stałych i tlenków azotu niż silniki benzynowe. Dlatego ograniczenia dotyczące wjazdu pojazdów z silnikami wysokoprężnymi są zazwyczaj bardziej rygorystyczne.

Rok	Norma	Tlenek węgla	Tlenki azotu	Cząstki stałe
1992	Euro 1	2,72		0,14
1996	Euro 2	1,00		0,08
2000	Euro 3	0,66	0,5	0,05
2005	Euro 4	0,50	0,25	0,025
2009	Euro 5	0,50	0,18	0,005
2014	Euro 6	0,50	0,08	0,0045

W Polsce, podobnie jak w innych krajach UE, oczekuje się, że norma EURO 7, która ma wejść w życie w 2027 roku, znacząco wpłynie na kształt rynku motoryzacyjnego. Może ona przyspieszyć przejście na elektromobilność lub inne alternatywne napędy. To, czy faktycznie tak się stanie, zależeć będzie od konkretnego kształtu ostatecznych przepisów, rygorystyczności limitów emisji oraz poziomu wsparcia ze strony państwa i Unii Europejskiej. Jeśli nowe wymogi znacząco zwiększą koszty produkcji pojazdów z silnikami spalinowymi, może to doprowadzić do ich stopniowego spadku i większego ukierunkowania producentów samochodów na pojazdy elektryczne. Na transformację wpłynie jednak również dostępność niezbędnej infrastruktury, przystępność cenowa nowych technologii oraz gotowość konsumentów do zmiany nawyków zakupowych.

Jak można stwierdzić, którą normę emisji spalin spełnia samochód?

Norma emisji spalin, którą spełnia pojazd, jest zazwyczaj związana z datą jego produkcji. W rzeczywistości w każdym okresie obowiązywał określony poziom emisji, który producenci musieli spełnić. W praktyce oznacza to, że jeśli Twój samochód został wyprodukowany na przykład w 2010 roku, powinien spełniać obowiązującą wówczas normę Euro 5.

Jeśli chcesz mieć pewność, jaką normę faktycznie spełnia dany samochód, możesz to sprawdzić na kilka sposobów. Najszybszy sposób, aby się tego dowiedzieć:

• w dużym certyfikacie technicznym,
• na tabliczce znamionowej producenta – zwykle umieszczonej w ramie drzwi lub pod maską.
• można również skontaktować się z producentem pojazdu lub autoryzowanym warsztatem, który będzie w stanie znaleźć informacje, sprawdzając kod VIN.

Znaczenie norm emisji spalin dla kierowców i właścicieli pojazdów

Dla przeciętnego kierowcy normy emisji spalin mają znaczenie głównie przy rejestracji pojazdu, badaniu technicznym lub wjeździe do niektórych miast. Starsze samochody z niższą normą EURO mogą mieć ograniczony dostęp do niektórych obszarów, zwłaszcza jeśli są to tak zwane strefy niskiej emisji. Takie strefy niskiej emisji można znaleźć w Austrii, Niemczech, Szwajcarii, Holandii i stopniowo dołączają do nich inne kraje europejskie.

Norma emisji spalin EURO i opłaty w Polsce: jak to działa?

W Polsce norma emisji spalin nie jest bezpośrednio powiązana z jednorazową opłatą przy rejestracji używanego samochodu. Nie ma tak zwanego podatku ekologicznego, który właściciel musiałby zapłacić przy przekazywaniu starszego samochodu nowemu właścicielowi.

Polskie przepisy koncentrują się raczej na bieżącym obciążaniu kosztami eksploatacji mniej przyjaznych środowisku pojazdów za pomocą innych instrumentów:

• Akcyza na paliwo – pośrednio motywująca do korzystania z bardziej wydajnych i czystszych samochodów.
• Lokalne Strefy Emisji (Strefy Czystego Transportu) – niektóre miasta (np. Kraków, Warszawa) wprowadzają strefy niskoemisyjne, do których wjazd mają tylko samochody spełniające określoną normę emisji spalin EURO.
• Opłaty emis yjneza przeglądy techniczne – pojazdy, które nie przejdą badania technicznego nie mogą być eksploatowane, co pośrednio wymusza wymianę floty.

W praktyce oznacza to, że kupując i rejestrując starszy samochód w Polsce, nie ponosimy jednorazowej opłaty środowiskowej zgodnej z normą emisji spalin. Ograniczenia i ewentualne skutki finansowe będą bardziej odczuwalne w przypadku eksploatacji pojazdu w niektórych miastach lub w przyszłości w przypadku rozszerzenia stref niskoemisyjnych.